Weton trong lịch Java là gì
Weton kết hợp hai chu kỳ: tuần 7 ngày quen thuộc (Chủ Nhật đến Thứ Bảy) và chu kỳ pasaran 5 ngày của Java — Legi, Pahing, Pon, Wage và Kliwon — lặp lại độc lập với tuần 7 ngày. Vì 7 và 5 không có ước số chung nào ngoài 1, tổ hợp thứ và pasaran (ví dụ "Thứ Bảy Legi") chỉ lặp lại sau mỗi 35 ngày, chu kỳ này gọi là selapan.
Mỗi tên thứ và mỗi tên pasaran mang một giá trị số truyền thống gọi là neptu; cộng neptu của thứ với neptu của pasaran cho ra tổng neptu của một người hoặc một ngày, được dùng trong cách tính lịch truyền thống Java để chọn ngày tốt. Công cụ này chỉ tính toán thứ, pasaran và neptu theo chu kỳ lịch một cách toán học, không diễn giải vận mệnh hay hợp tuổi.
Cách tính weton của tôi
Để tìm weton, lấy một ngày bất kỳ, xác định thứ trong tuần (Chủ Nhật đến Thứ Bảy) và vị trí của ngày đó trong chu kỳ pasaran 5 ngày (Legi, Pahing, Pon, Wage, Kliwon) bằng cách đếm số ngày kể từ một ngày mốc đã biết, sau đó kết hợp hai tên gọi lại với nhau. Ví dụ: ngày 1 tháng 1 năm 2000 rơi vào Thứ Bảy và ứng với Legi trong chu kỳ pasaran, nên weton của ngày đó là "Thứ Bảy Legi", với neptu = 9 (Thứ Bảy) + 5 (Legi) = 14.
Các bước tính weton
- Lấy ngày cần tính và xác định thứ trong tuần thông thường (từ Chủ Nhật đến Thứ Bảy).
- Đếm số ngày giữa ngày cần tính và một ngày mốc đã biết trước pasaran.
- Lấy số ngày đó chia lấy dư cho 5 để tìm vị trí trong chu kỳ pasaran 5 ngày: Legi, Pahing, Pon, Wage, Kliwon.
- Kết hợp tên thứ và tên pasaran để có weton, ví dụ "Thứ Bảy Legi".
- Tra giá trị neptu của thứ đó và của pasaran đó, rồi cộng lại để có tổng neptu.
Công thức
Chỉ số pasaran = (số ngày kể từ một ngày mốc đã biết) mod 5, xoay vòng Legi, Pahing, Pon, Wage, Kliwon | Tổng neptu = neptu của thứ + neptu của pasaran
- Ngày mốc dùng ở đây: 17 tháng 8 năm 1945 (Quốc khánh Indonesia), được ghi nhận là Thứ Sáu Legi
- Neptu của thứ: Chủ Nhật 5, Thứ Hai 4, Thứ Ba 3, Thứ Tư 7, Thứ Năm 8, Thứ Sáu 6, Thứ Bảy 9
- Neptu của pasaran: Legi 5, Pahing 9, Pon 7, Wage 4, Kliwon 8
Ví dụ tính weton
| Ngày | Thứ | Pasaran | Neptu |
|---|
| 17/8/1945 | Thứ Sáu | Legi | 6+5=11 |
| 1/1/2000 | Thứ Bảy | Legi | 9+5=14 |
| 17/5/1990 | Thứ Năm | Kliwon | 8+8=16 |
| 25/12/2026 | Thứ Sáu | Legi | 6+5=11 |
Câu hỏi thường gặp
Pasaran là gì và khác thứ trong tuần như thế nào?
Pasaran là chu kỳ chợ phiên 5 ngày chỉ có trong lịch Java — Legi, Pahing, Pon, Wage và Kliwon — chạy liên tục và độc lập song song với tuần 7 ngày quen thuộc. Vì có 5 ngày thay vì 7 ngày, mỗi lần một tên pasaran lặp lại nó sẽ rơi vào một thứ khác nhau.
Vì sao cùng một weton (thứ + pasaran) chỉ lặp lại mỗi 35 ngày?
Vì tuần 7 ngày và chu kỳ pasaran 5 ngày chạy song song, và 7 với 5 không có ước số chung nào ngoài 1, nên tổ hợp của chúng chỉ trùng lại thành cùng một cặp sau mỗi 7×5=35 ngày. Chu kỳ 35 ngày này trong truyền thống Java gọi là selapan.
Con số neptu có ý nghĩa gì?
Neptu là giá trị số truyền thống gán cho mỗi tên thứ và mỗi tên pasaran; cộng hai giá trị lại cho ra tổng neptu của một người hoặc một ngày. Trong truyền thống Java, neptu được dùng như một yếu tố tham khảo để chọn ngày tốt hoặc so sánh weton, nhưng đây không phải là phép đo khoa học hay có tính dự báo.
Công cụ này có đưa ra dự đoán vận mệnh không?
Không. Công cụ này chỉ thực hiện phép tính lịch — xác định thứ trong tuần, pasaran và tổng neptu từ ngày bạn nhập vào. Nó không diễn giải tính cách, sự hợp nhau hay vận mệnh; nếu cần hướng dẫn nghi lễ truyền thống, hãy tham khảo sách primbon hoặc người am hiểu truyền thống Java.
Công cụ này được cung cấp như một tài liệu tham khảo văn hóa và lịch pháp dựa trên một ngày mốc lịch sử đã được công bố công khai, không phải là công cụ xem vận mệnh, đánh giá tính cách hay đảm bảo độ chính xác về mặt nghi lễ. Với các nghi lễ hoặc quyết định truyền thống quan trọng, hãy đối chiếu thêm với sách primbon in hoặc một nguồn am hiểu tại địa phương.
Sources: Lịch Java truyền thống (chu kỳ pasaran); ngày mốc: 17 tháng 8 năm 1945, được ghi nhận rộng rãi là Thứ Sáu Legi